ԵՊԲՀ «առաջընթացը». 2. Սովետական ֆակուլտետների վերաբացումը

Բժշկականխարգելման և մանկաբուժական ֆակուլտետները փակվել են վաղուց` մինչև իմ ԵՊԲՀ ընդունվելը: Չգիտեմ` այն ժամանակվա ռեկտոր Վ.Պ. Հակոբյանն ինչ մտադրությամբ է նմանատիպ քայլի դիմել ու չգիտեմ ինչպես է անդրադարձել այդ պահին նշված ֆակուլտետներում սովորող ուսանողների վրա. ուսումնառության կեսից բժշկականխարգելման և մանկաբուժական ֆակուլտետները միացել են բուժականին` դառնալով ընդհանուր բժշկության ֆակուլտետ: Այնուամենանայնիվ, այդ ֆակուլտետները փակելը մեկ քայլ առաջ էր: 

Ամբողջ աշխարհում բժշկական ֆակուլտետները երեքն են` դեզագիտական, ստոմատոլոգիական և ընդհանուր բժշկության: Հենց սկզբից առանձին մասնագիտությունների ֆակուլտետներ չունենալը, կարծում եմ, բացատրվում է նրանով, որ ցանկացած բժիշկ պետք է հավասարապես տիրապետի բոլոր ուղղություններին և միայն կլինիկական օրդինատուրայում խորանա իր նեղ մասնագիտության մեջ, ոչ թե հենց սկզբից նեղ ուղղություններից սկսի:

ԵՊԲՀ-ում էլ համաճարակաբանների և մանկական զանազան մասնագիտությունների գործառույթն իր վրա վերցրեց կլինիկական օրդինատուրան` ուսանողական տարիներին սահմանափակվելով համաճարակաբանության և մանկաբուժական դասընթացներով: Թվում էր` աշխատող մեխանիզմ է. ամբողջ աշխարհում այդպես է: Բայց արի ու տես, որ ներկայիս ռեկտոր Դերենիկ Դումանյանը հայտարարում է, որ բժշկականխարգելման ֆակուլտետն արդեն բացվել է, իսկ մանկաբուժականը շուտով կբացվի: Ես միայն ենթադրում եմ, որ սա խնդրի հեշտ լուծում է:

Ֆակուլտետների փակման օրից ի վեր մասնագետների պակաս էր նկատվում. շրջանավարտները մանկաբուժություն և մանկական այլ մասնագիտություններ, համաճարակաբանություն ընտրելու փոխարեն վազում էին դեպի գինեկոլոգիա, պլաստիկ վիրաբուժություն, ռադիոլոգիա և այլն: Վերջին տարիներին հարցը որոշ չափով լուծում էր ստանում պակասող մասնագիտություններով անվճար տեղերի ավելացումը: Արդյունքում շրջանավարտների որոշ հոսք դեպի «ոչ պոպուլյար» մասնագիտություններ նկատվեց, բայց եթե չեմ սխալվում թափուր տեղեր, այնուամենայնիվ, մնում էին, ու շրջանավարտները շարունակում էին դեպի գինեկոլոգիա վազել:

Ուրեմն ի՞նչ անել: Պետությունը մասնագետների պահանջ ունի, բայց ոչ ոք չի ուզում այդ ուղղություններն ընտրել: Ինչու՞ ֆակուլտետները չվերաբացել և ուղղակի առաջին կուրսից մանկաբուժական կամ բժշկակականխարգելման ֆակուլտետ ընդունվածին հնարավորություն չտալ գինեկոլոգ դառնալ կամ դա անել դժվարություններ ստեղծելով (կարծեմ ժամանակին այդ ֆակուլտետների շրջանավարտները պետք է լրացուցիչ քննություններ հանձնեին, որպեսզի բուժֆակի օրդինատուրաները կարողանան անցնել):

Իհարկե, սա հարցի հեշտ ու հետադիմական լուծում է` վերադարձ Սովետից մնացած ժառանգությանը, միևնույն ժամանակ լրացուցիչ դժվարություն ստեղծող այն ուսանողի համար, որը կցանկանա Արևմուտքում ուսումը շարունակել կամ աշխատել (մինչև հիմա ամեն ինչ արվում էր, որ հեշտացվի տեղաշարժը):

Իսկ ո՞րն է հարցի դժվար, բայց ցանկալի լուծումը: Տվյալ դեպքում պետք է ավելի շատ դեպի Արևմուտք շարժվենք, բայց դա վախեցնում է կլինիկական օրդինատուրայի շնորհիվ մեծ-մեծ փողեր աշխատող ղեկավարությանը:  

Նախ, պետք է կլինիկական օրդինատուրայի տեղերը սահմանափակել: Ոչ մեկիս համար էլ գաղտնիք չէ, որ գինեկոլոգիայի ամբիոններից ոչ մեկը քառասուն-հիսուն կլինիկական օրդինատոր պահելու հնարավորություն չունի. նրանց մի մասն ուղղակի պիտի զբոսնի ու պատմագիր գրի, որ պարապ չմնա: Բայց ընդունում են բոլորին, որովհետև մեծ փողեր են բերում: Ի՞նչ կլիներ, եթե տեղերը սահմանափակ լինեին, ու ստեղծվեին, այսպես կոչված, waiting list-եր, ու եթե մեկն իսկականից ուզում է գինեկոլոգ դառնալ, թող մի քանի տարի սպասի, մինչև կլինիկաներից մեկում տեղ կազատվի:

Հետո, կլինիկական օրդինատուրայի ծրագրի մեջ կարելի է ընդգրկել Հայաստանի բոլոր հիվանդանոցները, ստեղծել մրցակցություն ու նաև վարձատրել կլինիկական օրդինատորներին (ինչպես ամբողջ աշխարհում), ոչ թե փող վերցնել: Այս դեպքում միանգամից մի քանի հարց կլուծվի. 1. կլինիկական օրդինատորը պարապ չի մնա, որովհետև վարձատրության դիմաց նրանից աշխատանք կպահանջեն, 2. աշխատելու արդյունքում կսովորի, 3. բոլոր շրջանավարտները գինեկոլոգ ու ռադիոլոգ չեն դառնա, հետևաբար հանուն մի քանի տարի չսպասելու կընտրեն նաև «ոչ պրիստիժնի» մանկաբուժությունը 4. մարզերում նույնպես մասնագետներ կլինեն:

Բայց չէ, սա շատ բարդ հարց է: Համալսարանը պատրաստ չէ օրդինատուրայի բերած միլիոններից ու կլինիկական օրդինատորների ձրի աշխատանքից հրաժարվել, գլխավոր բժիշկներն էլ պատրաստ չեն հիվանդանոցի եկամուտից երիտասարդ բժիշկների համար աշխատավարձ հատկացնել, իսկ ծույլ շրջանավարտներից շատերն էլ պատրաստ չեն աշխատել. փող կտան, կլինիկական օրդինատուրայի դիպլոմը կստանան: Դրա համար ընտրում ենք հեշտ ճանապարհ. ֆակուլտետները վերաբացում ենք:

Կակաչների փառատոնը Պոտսդամում

Երևի իմ բախտից է, որ հենց Պոտսդամում հոլանդական թաղամաս կա ու հենց այնտեղ պիտի կակաչների փառատոն տեղի ունենար, որ վերջապես մի քիչ կտրվեմ գերմանական ձանձրալի իրականությունից:

Տոմսը գնում ես, դարպասն անցնում ու միանգամից այլ աշխարհում ես հայտնվում: Էստեղ մարդկանց դեմքերը սառը չեն, իսկ լեզուն ոչ թե ներվայնացնող է, այլ հարազատ: Էստեղ փայտե կոշիկներ կան, որոնց մի ժամանակ աչքդ այնքան սովոր էր: Մարդիկ ժպտում են, երբ նայում ես նրանց: 

– Ստրոուպվաֆել եմ ուզում: Կարծում ես` էստեղ կլինի՞,- հարցնում եմ Սանային:
– Հնարավոր չէ` չլինի: Հոլանդական ամեն ինչ կա:
Մեկ էլ հոտն առնում եմ: Հետևում եմ դրան ու կանգնում ստրոուպվաֆել պատրաստող պարոնի մոտ: Խոսում եմ անգլերեն: Գնում թարմ պատրաստված ավանդական հոլանդական վաֆլին: Գերմանիայի համար անսովոր վարժ անգլերեն է խոսում. հոլանդացի է: Շնորհակալությունս հոլանդերեն եմ հայտնում: Ժպտում է. «Խնդրեմ»:

Ամենուր կակաչներ են. սոխուկներ, չբացված կոկոններ, բացված ու փարթամ: 

Երգ-երաժշտություն: Տարազավոր տատիկ-պապիկները ժողովրդական պարեր են պարում: 

Սիրում եմ հոլանդական մշակույթը, հենց այն մեկը, որի բացակայությունից հոլանդացիները դժգոհում են:

Այս փառատոնն ինձ հուշում էր, որ էս ընթացքում հնարավորինս հաճախ պետք է Գերմանիայից բացակայեմ, որ ինձ լավ զգամ:

Հ.Գ. Տեսնես Երևանում մեր կակաչները ծաղկե՞լ են:

Protected: Սանայի խոխմեքից

This content is password protected. To view it please enter your password below:

«Մենք պետք է խոսենք Քեվինի մասին» (Լայոնել Շրիվեր, գիրքը և թե ինչ կապ ուներ Քեվինի` հայ լինելը)

Կյանքում մտքովս չէր անցնի ժամանակակից ամերիկացի կին գրողի ևս մեկ գիրք կարդալ, եթե, իհարկե, գրականությունից հասկացող որևէ մեկը խորհուրդ չտար: «Քեվինը» լրիվ ուրիշ դեպք է: Դեկտեմբերին ֆիլմը տեսա: Գերազանց ֆիլմով հիանալու փոխարեն ֆիքսվել էի այն հարցի վրա, թե ինչու է գլխավոր հերոսուհու` դպրոցում մասսայական սպանություն կատարած տղայի մոր, ազգանունը Խաչատուրյան: Արդյոք հեղինակն ինչ-որ բա՞ն է ուզեցել դրանով ասել, որը ֆիլմի սցենարիստը չի հասկացել ու պարզապես դուրս է թողել:

Սկզբում զանազան հոդվածներ կարդացի: Մի տեղ հեղինակը նշում էր, որ Ամերիկայում բոլորն ինչ-որ տեղից եկած են, հետևաբար իր հերոսուհին էլ պետք է «ինչ-որ տեղից եկած լիներ», ու ընտրեց հայ լինելը: Արդյոք իրեն փորձում էր արդարացնե՞լ հեղինակը` իսկական պատճառը թաքցնելու համար: Մի ուրիշ տեղ մի հայ գրել էր, որ Քեվինը Ցեղասպանության ստեղծած հրեշն է, ինչն անհեթեթ թվաց: Եթե հեղինակը, այնուամենայնիվ, պատահաբար չէր Քեվինի մորը հայ սարքել, ապա, իմ պատկերացմամբ, նրա ասելիքը միայն հետևյալն էր. «Տեսեք հայ մայրերն ինչպես են դաստիարակում իրենց երեխաներին»: 

Հասկացա, որ մինչև գիրքը չկարդամ, չեմ պարզի` ինչու հենց Խաչատուրյան:

Այսքան ուշ կարդալուս պատճառը միայն այն էր, որ գիրքը չէի ճարում. գրադարանում միշտ ձեռքի վրա էր, խանութներում էլ արդեն վաճառված էր լինում: Բա ինչ, հաջողված ֆիլմ կա դրա հիման վրա: 

«Քեվինը» նամակների հավաքածու է, որոնց հեղինակը Էվա Խաչատուրյանն է և գրում է իր ամուսնուն` Ֆրենքլինին: Նրանց որդին` Քեվինը, դպրոցում զանգվածային սպանություն է կատարել ու բանտում է: Էվան պատմում է Քեվինի ողջ կյանքը` սկսած հղիության պլանավորումը, մինչև սպանությունն ու երկու տարի բանտում անցկացնելը:

Գիրքը կարդալուց հետո պիտի ասեմ, որ հիմա արդեն հավատում եմ հեղինակին. իսկապես պատահական էր ընտրել Խաչատուրյան ազգանունը: Ճիշտ է` գրքում հայկական մշակույթի ու պատմության հետ կապված տարբեր նախադասություններ կային, բայց դրանք ոնց որ Վիքիից հանած կամ ինչ-որ մեկից թռուցիկ կերպով պարզած փաստեր լինեին:

Հեղինակը սկզբում Ցեղասպանություն բառը չի օգտագործում: Ամեն տեղ կոտորած, ջարդ ու նման այլ հոմանիշներ են: Վերջում երևի գլխի է ընկնում, որ ինչքան էլ ավելորդ զգուշավորություն ցուցաբերի, հայ գրական հերոսը հաստատ չէր խուսափի այդ բառն օգտագործելուց: Դրա համար վերջին էջերում մի քանի տեղ գրում է:

Նաև չգիտի, որ հայերը երբեք իրենք իրենց ուղղափառ չեն կոչում: Ամեն տեղ խոսվում էր Հայ ուղղափառ, ոչ թե առաքելական եկեղեցու մասին:

Հայերի մասին փաստերը շատ անկապ էր խցկում: Ոնց որ Վիքիի նախադասություններով նամակ կազմեր: Ասենք, Ջեք Գևորգյանի մասին են խոսում: Հերոսուհին բացատրում է, թե ով է Ջեք Գևորգյանը, չնայած երևում է, որ վերևում ներկայացված երկխոսության մեջ Ֆրենքլինը շատ լավ էլ գիտի նրա` ով լինելը: 

Գրքի միակ նախադասությունը, որը ստիպում է մտածել, որ, այնուամենայնիվ, Վիքիից բացի ուրիշ աղբյուր էլ է ունեցել հեղինակը, հետևյալն է. «Հայերը տառապելու տաղանդ ունեն»:

Այս ամենը պարզելուց հետո հասկացա, որ ֆիլմի ուժեղ կողմերից մեկն էլ այն է, որ Էվայի հայ լինելն արհամարհվել է, որովհետև դա բնավ էական չէր, ու էդ պատահական փաստերը ոչ թե զարդարում էին գիրքը, այլ ավելորդություններ էին:

Հիմա գրական ստեղծագործության մասին ընդհանրապես: Տեղ-տեղ ահագին թույլ էր: Իսկական ամերիկացի կնոջ նվվոց էր, որն իր երեխային չի սիրում (ու դա փոխադարձ է): Կարդալիս մտածում էի` էս հեղինակը հաստատ երեխա չունի, էս գրքով արդարանում է, թե ինչու չունի: Հետո իմացա, որ իսկապես էդպես է. նույնիսկ ինքն է խոստովանել: Տեղ-տեղ նույնիսկ ահավոր անբնական էր կամ ձգած` լիքը անհարկի մանր-մունր պատմություններով կամ վերլուծություններով:

Գրքի դրական կողմերից մեկն այն էր, որ հենց սկզբից էլ խոսվում էր Քեվինի կատարած սպանության մասին, ոչ թե խորհրդավորությամբ պատում մինչև վերջ: Այնուամենայնիվ, այնպես էր գրված, որ մտածում էիր` Ֆրենքլինից ամուսնալուծվել է, ու դրանով ֆիլմն ու գիրքը տարբերվում են իրարից: Բայց չէ… իրականում նույն լուծումն էր, ինչից մի քիչ հիասթափվեցի, բայց հետո հանգստացա, երբ տեսա, որ ճշմարտությունը բացահայտելուց հետո, այնուամենայնիվ, շարունակում է էնպիսի տոնով գրել, իբր Ֆրենքլինը կենդանի է:

Ստեղծագործության բարձրացրած հիմնական հարցը հետևյալն է. արդյոք Էվայի անտարբերությու՞նն էր պատճառը, որ Քեվինը մարդասպան դարձավ, թե՞ Քեվինը հենց բնածին հրեշ էր ու հենց իր ներսից էր, որ դեռ նորածին ժամանակ հրաժարվում էր մոր կուրծքը վերցնել: Ըստ էության, հեղինակն այդպես էլ պատասխան չի տալիս, հետևաբար անիմաստ է եզրակացություններ անել (ինչը սխալմամբ շատերը փորձում են անել):

Ամենաուժեղ կողմը, պիտի ասեմ, Քեվինի կերպարն էր: Շատ լավ էր ստեղծել ոչնչով չհետաքրքրվող, բոլորին դիտավորյալ վնասող, բայց ճարպկորեն անմեղ երևացող տղային: Սպանության տեսարանը շատ մանրամասն էր նկարագրել, անիմաստ էր, բայց կարծում եմ` բուն ձևը լավ էր մտածել:

Ընդհանուր առմամբ, գիրքը կգնահատեմ միջին: Սա այն եզակի դեպքերից է, որ ֆիլմը շատ ավելի լավն է:

Thirty pages to Berlin

What I really hate doing is wasting time but I do it quite often. For this reason I decided to save time on public transport, stay in the library after classes to study and leave just before 7pm when smd meeting was going to start. It is actually on my way home from university. Therefore, going home and then coming back to the place where the meeting was going to take place was really a waste of time.

So I installed myself in the library and read “We Need to Talk about Kevin” instead of memorizing the German words which were the main reason I was in the library. I felt guilty that I was reading. Most of my friends feel guilty for not doing it. That’s the problem I have always had with my friends. I would never talk about reading because it made me feel like superior to them. They never read and if they did, it was a Paulo Coehlo type of literature. Whenever I read a good book or a good short story, I wanted to share with someone and I found nobody was interested. I remember myself telling my best friend what a wonderful piece of literature “Bernice Bobbed Her Hair” is. I remember how excited I was and I remember the blank expression on her face. Later I had to listen to her real-life stories with the same blankness she had that.

So I wasted most of my time in the library almost finishing the book. Some days ago I thought I only needed two more rides to Berlin to finish it. I already know that it’s plus-minus thirty pages to Berlin (depending on where in Berlin I’m going and how long I look outside the window instead of reading) but I have no idea how long it exactly takes to travel from Potsdam to Berlin city center. And I don’t want to know. I have lost any sense of time since I’m here. I only know that it’s around ten pages to university, five pages to the other campus, thirty pages to Berlin. 

When it was just before 7, I took a bus to smd. And again, I was reading the final pages of the book I didn’t really like. I finished it before getting there but I didn’t feel like I wanted to go to smd. I didn’t feel like I wanted to see anyone. So I stayed on the bus until it took me home. 

There is a lake right across my street. I made a small walk around the lake. And I asked lots of questions. Why didn’t I go to the smd meeting? What do I want to do this evening? Why did I stay in the library then?  And the most important of all, why do I read so much lately? I think I know the answer but I don’t want to admit it. 

 

I looked around. The spring was there. It’s true that spring lasts longer in Germany, that you have enough time to admire. And yet I was not in a mood of admiring. I walked home to choose the next book to read. 

 

Զոլյան-Աշոտյան հակամարտություն. սցենարի կրկնությու՞ն

Երբ Բրյուսովի ռեկտորի հեռացման մասին կարդացի, անմիջապես հիշեցի նմանատիպ մի պատմություն, որն անցյալ տարի էր տեղի ունեցել, բայց մի քիչ ուրիշ սցենարով ընթացավ, չնայած արդյունքը նույնն էր. ռեկտոր փոխվեց:

Հիշու՞մ եք, որ հանկարծ մամուլը հարձակվել էր Գոհար Քյալյանի վրա: Բանից անտեղյակ քաղաքացին, կարդալով այդ բոլոր հոդվածները, մտածում էր. «Թու, ինչ վատն ա էս Քյալյանը»: Մի կողմ ենք թողնում, որ նրա խոսքը բավական աղավաղված է ներկայացվել, մի կողմ ենք թողնում, որ Գոհար Քյալյանն ընդհանրապես խոսակցական լեզվով է շփվում ուսանողների հետ: Լինելով նույն համալսարանից, ինձ մոտ հարց էր ծագել` լրագրողներն ինչպե՞ս էին հայտնվել ռեկտորի հետ հանդիպմանը, որին սովորաբար հրավիրվում են միայն ուսանողներն ու դեկանատի ներկայացուցիչները: Ինչու՞ հանկարծ որոշեցին հենց այդ հանդիպումը լուսաբանել, երբ Քյալյանը տարին մի քանի անգամ տարբեր ֆակուլտետների և ուսանողների հետ հանդիպումներ ունենում էր, ու նախորդ հինգ տարիների ընթացքում ոչ մի անգամ որևէ լրագրող չհայտնվեց դահլիճում: 

Ինչ խոսք, ինչ-որ մեկը զանգել-կանչել էր, ընդ որում` տարբեր թերթերից: Ավելին` տարբեր ուսանողների հետ զրուցելուց հետո պարզեցի նաև, որ այդ հանդիպման ժամանակ ինչ-որ աղջիկներ ոտքի են կանգնում ու բավական հարձակողական տոնով հարցեր ուղղում` ոչ թե պատասխան ակնկալելով, այլ փորձելով ռեկտորին հունից հանել: 

Մի ամիս անց Քյալյանի պաշտոնավարման ժամկետը լրացավ, սակայն նորից չառաջադրվեց: Կհարցնեք` իսկ ինչու՞ ոչ, եթե համալսարանի ուսանողությունն ու դասախոսական կազմն այդքան սիրում էր նրան: Հարցի պատասխանը մինչև հիմա չունեմ, բայց կարող եմ ենթադրություն անել: Ռեկտորին ընտրում է համալսարանական խորհուրդը, որի նախագահը (գոնե էն ժամանակ, հիմա չգիտեմ) Աշոտյանն էր: ԵՊԲՀ ռեկտորի ընտրություններից առաջ նա հոգացել էր, որ խորհրդի կազմն ամբողջությամբ փոխվի: Չգիտեմ` ում էր ընդգրկել նոր կազմում, ոչ էլ նրանց կուսակցական կողմնորոշումն եմ ստուգել, բայց ակնհայտ էր, որ նրանք նույն մարդիկ չէին, որոնք հինգ տարի առաջ գրեթե միաձայն ընտրել էին Քյալյանին:

Աշոտյանի ինչի՞ն էր պետք Քյալյանից ազատվել: 

Քյալյանի մտնելուց հետո ԵՊԲՀ-ն ապաքաղաքականացվել էր, ոչ մի կուսակցություն մուտք չուներ, ցանկացած տիպի քարոզարշավ արգելված էր: Դա ձե՞ռք էր տալիս Աշոտյանին և ընդհանրապես ՀՀԿ-ին, որը մի ժամանակ մեծ ազդեցություն ուներ ԵՊԲՀ-ում. ուսանողական խորհրդարանը, կարելի է ասել, ՀՀԿ-ին էր պատկանում (ուսանողական խորհրդարանի մասին ավելի մանրամասն կարդացեք այստեղ): 2007-ն ու 2008-ը ձեռքներից բաց թողեցին, բայց հո թույլ չէին տա՞, որ 2012-ին նույնը կրկնվեր: Դրա համար պետք էր Քյալյանին այնպիսի մեկով փոխարինել, որը գրկաբաց կընդունի հանրապետականներին, ու ուսանողական խորհրդարանը նորից կդառնա քարոզչամեքենա:

Էդպես էլ կա: Ճիշտ է` լսել եմ, որ պաստառներ գոնե փակցված չեն, բայց ուսանողական խորհրդարանի ուսանողների մեծ մասը հանրապետականներ են: Բա ոնց, ընտրությունների համար համեղ պատառ չէ՞: Ձեռքի հետ էլ հիմիկվանից Աշոտյանների հաջորդ սերունդն են մեծացնում:

Զոլյանի հեռացումն էլ նորից Աշոտյանի հետ հակամարտության արդյունք է, բայց այս անգամ ավելի բացահայտ, առանց հմտորեն կազմակերպված նախերգանքի: Կարդալով հայտնաբերված «խախտումների» մասին` երկու հարց է առաջանում մոտս. նախ, մի՞թե Զոլյանը միակ ռեկտորն է, որը խախտումներ է թույլ տալիս: Երկրորդ, արդյոք այդ ամենը համապատասխանու՞մ է ճշմարտությանը: Գաղտնիք չէ, որ հայկական բոլոր պետական բուհերը (մեկը շատ, մեկը քիչ) կոռումպացված են: Բայց բոլոր ռեկտորները չեն պատժվում, չէ՞: Ստացվում է, որ մեր երկրում ոչ թե որևէ հանցանքի համար են պատժվում, այլ ինչ-որ մեկի «չլսելու»: Մի անհանգստացեք, հենց որևէ ռեկտոր իրեն «խելոք չպահի», նրանից ազատվելու ձևն էլ կգտնեն:

Պարզ չէ, թե Աշոտյանը Զոլյանի հետ ինչ խնդիր ունի, բայց գիտեմ, որ Բրյուսովն ամենաքիչ կոռումպացված ու քաղաքականացված բուհերից է: Մի՞թե Զոլյանին պաշտոնից ազատում են, որպեսզի ապահովեն ՀՀԿ-ի ազատ մուտքը համալսարան:

Արդյոք երկու ռեկտորների պատմությունը նշանակում է, որ Հայաստանում գոնե կրթական համակարգում բոլորը կախված են ինչ-որ մեկի կամ ինչ-որ կուսակցության քմահաճույքներից:

Հայ տունը

Գերմանիա ոտք դնելուս առաջին օրերից (դեռ սեպտեմբերին) հնարավոր ու անհնար կազմակերպություններից նամակներ եմ ստանում: Սովորաբար բացում եմ, գուգլաթարգմանում, բոլոր ծակուծուկերը ստուգում` վստահ լինելով, որ հայերեն ոչ մի բառ չկա, ուղարկում մեյլերիս աղբանոցը:

Երեկ էլ մի այդպիսի նամակ էի ստացել, բայց գերմաներեն տարբերակի տակ հայերենն էլ կար: Հրավիրում էին Բեռլինի Հայ տուն, որտեղ Գերմանիայում Հայաստանի արտակարգ և լիազոր դեսպանը պիտի Հայաստանի արտաքին քաղաքականությունից խոսեր: Ու քանի որ նամակը հայերեն տարբերակ ուներ, որոշեցի անպայման գնալ:

Ժամեր անց ստանում եմ մեկ այլ նամակ, որը նույնպես հրավիրում էր Բեռլինի Հայ տուն, բայց Լևոն Շանթի երեկոյի: Երկու իրադարձություններն էլ այսօր պետք է տեղի ունենային: Մտածեցի` երևի սկզբում Լևոն Շանթն է, հետո` դեսպանի զրույցը: Ու քանի որ երկրորդ նամակում ոչ մի տեղ հայերեն որևէ բառ չգտա, որոշեցի այդ մեկը բաց թողնել, չնայած գրականությունն ինձ ավելի է հետաքրքրում, քան դիվանագիտությունը:

Միամիտ էր ուղեղս, որ երկու իրադարձությունները տեղավորեց նույն վայրում, իրարից հետո: Կարճ ժամանակ անց պիտի նկատեի, որ դրանք գրեթե նույն ժամին են (19:00 և 18:30), ու խառնված ուղեղս ևս մեկ անգամ պիտի կարդար երկու նամակները ու պարզեր, որ չնայած երկուսն էլ Հայ տուն են կոչվում, հասցեները տարբեր են: Էլի աչքերիս չհավատալով քարտեզի վրա փորփրեցի: Հա, նույն թաղամասում են, բայց իրարից բավականաչափ հեռու են, որ եզրակացնեմ, որ ամեն դեպքում տարբեր տներ են:

Հիշեցի, որ Բեռլինում երկու հայ համայնք կար: Բայց չգիտեի, որ նրանց միջոցառումները նույն օրը, նույն ժամին են կազմակերպվում: Ինադու՞ են անում:

Մի խոսքով, ճամփա ընկա դեպի այն մի Հայ տունը, որտեղ դեսպանի հետ հանդիպումն էր: Թարսի պես էսօր գնացքների հետ խնդիր կար: Ճամփի կեսից գնացքս կանգնեց ու հայտարարեց. «Էլ չեմ գնում, իջեք, տասը րոպե սպասեք հաջորդին»: Պանիկայի մեջ ընկա. ուրեմն կուշանամ (չնայած դա հազիվ հինգ-տասը րոպե էր լինելու, որովհետև զապասով էի դուրս եկել): Չգիտես ինչու, վստահ էի, որ գերմանահայությունը պիտի որ հարմարված լիներ երկրին, որտեղ ապրում է, սկսեր ժամանակին, ու ուշանալն ամոթ լիներ:

Կարծեմ յոթ անց տասի կողմերը ներս մտա: Դեռ չէր սկսվել: Ով նայում էր վրաս, բարևում էի ու ժպտում: Բարևիս չէին պատասխանում: Տեղ հասավ, որ հայերով եմ շրջապատված, չնայած հիմնականում գերմաներեն էի լսում, ավելի քիչ` հայերեն: Բոլորը խոսում, չաչանակում են, իսկ ես մի տեսակ դուրս եմ էդ ամեն ինչից:

Միջոցառումը սկսվեց քսան րոպե ուշացումով: Չնայած նամակում ասվել էր, որ գերմաներեն թարգմանություն է լինելու, ես դա լրիվ ուրիշ ձև էի պատկերացրել: Իմ երևակայության մեջ ամբողջ զրույցը լինելու է հայերեն, թարգմանվելու է գերմաներեն բոլոր նրանց համար, ովքեր հայերեն չեն հասկանում: Իրականում լրագրողը, որը, ի դեպ, ոնց հասկացա, լավ էլ հայերեն գիտեր, հարցերն ուղղում էր գերմաներեն, որոնք թարգմանվում էին հայերեն շշուկով` միայն դեսպանի համար, հետո դեսպանը հայերեն պատասխանում էր, հետո թարգմանիչը բոլորի համար գերմաներեն էր թարգմանում: Պիտի ասեմ, որ դեսպանն ահագին խելոք ու հավասարակշռված էր խոսում: Հաճելի էր նրան լսելը, բայց մեկ-մեկ չէի հասկանում` ինչ է ասում, որովհետև ուղղակի չգիտեի, թե ինչ հարցի է պատասխանում:

Չնայած միջոցառումը քսան րոպե ուշացումով էր սկսվել, մարդկանց հոսքը դեռ չէր դադարել. հա գալիս էին ու գալիս: Էլ չեմ ասում, որ շատերը մոռացել էին բջջայինների ձայնն անջատել, իսկ երբ զանգը հնչում էր, ոմանք դուրս էին գալիս պատասխանելու` թողնելով զանգն այնքան հնչի, մինչև դռանը կհասնեն: Ոմանք շշուկով զրուցում էին, ուրիշներն անընդհատ դուրս ու ներս էին անում (ինչպես հետո նկատեցի` գնում էին ծխելու կամ միջանցքում զրուցելու):

Էդպես հերիք չի շատ ժամանակ չէի հասկանում, թե դեսպանն ինչ հարցի է պատասխանում, դեռ մի բան էլ ուշադրությունս անընդհատ շեղվում էր: Ավելին` դրա պատճառով չէի կարողանում հարցերի առանցքային բառերը որսալ, հետևաբար մոտավորապես հասկանալ դրանք: Սկսեցի ահավոր ներվայնանալ: Սարսափելի օտար էր էդ միջավայրը, ավելի օտար, քան ամբողջ գերմանախոս Բեռլինը միասին վերցրած:

Վերցրի կուրտկաս ու պայուսակս, դուրս եկա Հայ տնից, եկա իմ տուն:

Զատիկը Հունգարիայում

Մենք կտրեցինք Բրանդենբուրգը, անցանք Սաքսոնիայով ու Բավարիայով, Ավստրիան արևմուտքից արևելք հատեցինք ու մտանք Հունգարիա, որտեղ սահմանին մոտ մի քաղաք կա, անունը` Գյոր:

Գրեթե ողջ ժամանակ քնած էի ու հազիվ էի նկատում, որ ավտոբուսը կանգնում է տարբեր քաղաքներում, մարդկանց հավաքում, ինչն անտանելի դարձավ այն ժամանակ, երբ ստիպված էի կողքիս դատարկ նստատեղը զիջել նոր բարձրացած աղջկան: Քնելն այսուհետ նույնքան հարմարավետ չէր լինելու: 

Մնացածը

Համերգի տոմսը (պատմվածք)

Մենք

Մենք` հայերս, բանավիճել չգիտենք: Մենք ունենք կարծիք, որը մեզ համար բացարձակ ճշմարտություն է: Եթե ինչ-որ մեկն ունի ուրիշ կարծիք, կանենք ամեն ինչ, որ փոխենք այն: Բայց նա էլ մեզ նման պինդ է ու կանի ամեն ինչ, որ հրաժարվենք մեր կարծիքից: Ու այդ «ամեն ինչն» իսկապես ամեն ինչ է` սկսած անձնական վիրավորանքներից, վերջացրած ծեծկռտուքով ու դատի տալով:

Մեզ չեն սովորեցրել, որ բանավիճելիս չի կարելի գոռալ: Մեզ չեն սովորեցրել, որ դիմացինի տարիքը, ծագումնաբանությունը կամ նրա կյանքին վերաբերող այլ մանրուքներ հիշելն իրականում փաստարկների բացակայության նշան է: Մեզ չեն սովորեցրել, որ «Իմ կարծիքով» սկսվող նախադասությունները ոչ թե անվստահության, այլ քաղաքավարության, դիմացինի` ուրիշ կարծիք ունենալու իրավունքը հարգելու նշան է: Մեզ չեն սովորեցրել, դրա համար էսքան բռի ենք, լաչառ, բանավեճը մեզ մոտ կռիվ է, կարծիքը` պնդում, հիմնավորումները` հայհոյանքներ:

Ու դրա համար տեղում դոփում ենք: Անընդհատ: Համոզված ենք, որ մեզնից խելոքը չկա:

Newer entries »

Կարուսել

Ոչ վե՛րջ կա, ոչ ըսկի՛զբ այս երգում

Byurakn

Writer

Անձնական տարածք

Մտնելուց առաջ ոտքներդ սրբեք

How I Lost My Chains

I've Learned The Most Unlearning Everything I've Ever Known

frauke's foodelicious fritid

baking across borders - exploring new recipes from Denmark and around the world

The Miscellany Room

Life is Easy; I suck

stof tot stof

Over dood, rouw en literatuur / On death, grief, and literature

MidiMike

A Life's Worth of Observations from a Songwriter and Sound Engineer

exoligu

De ce este nevoie de îndrăzneală pentru a gândi cu propria minte?

followthevoid

Writing and Musing

imandes

politics and philosophics

gayaneatoyan

Harmony with nature

Expat in Denmark Blog

Thoughts, observations, analysis and thematic coverage by Expat in Denmark & Friends

arpy maghakyan

articles by me